Bài 26. Thực hành: Tìm hiểu vấn đề phát triển kinh tế biển ở Đồng bằng sông Hồng

1. Ý chính

Theo đơn vị hành chính từ ngày 1/7/2025, các tỉnh, thành phố giáp biển của vùng là Quảng Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên (có vùng ven biển Thái Bình cũ) và Ninh Bình (có vùng ven biển Nam Định, Ninh Bình cũ). Đây là nơi tập trung phần lớn hoạt động kinh tế biển của vùng.

2. Thế mạnh và hạn chế

2.1 Thế mạnh

• Vị trí địa lí: vùng nằm ở phía Bắc, giáp vịnh Bắc Bộ, là cửa ngõ giao thương quốc tế của Việt Nam, có vị trí chiến lược về kinh tế và an ninh – quốc phòng.
• Điều kiện tự nhiên: bờ biển có nhiều vịnh, đảo (vịnh Hạ Long, Bái Tử Long, quần đảo Cát Bà), nhiều nơi kín gió, nước sâu thuận lợi xây dựng cảng; bãi triều, cửa sông thuận lợi nuôi trồng thủy sản; cảnh quan biển đảo hấp dẫn cho du lịch.
• Nguồn lợi hải sản: ngư trường Hải Phòng – Quảng Ninh là một trong các ngư trường trọng điểm của cả nước, có nhiều loài hải sản có giá trị như tôm, cua, cá, mực, rong biển.
• Hệ thống đê biển: bảo vệ vùng đồng bằng và nông thôn trước bão, triều cường.
• Cơ sở hạ tầng và lao động: giao thông phát triển (quốc lộ, đường sắt, cảng biển), dân cư đông, lao động dồi dào, có kinh nghiệm đánh bắt xa bờ.

2.2 Hạn chế

• Biến đổi khí hậu và nước biển dâng đe doạ vùng ven biển trũng.
• Ô nhiễm môi trường biển do sinh hoạt, sản xuất, hoạt động cảng và giao thông biển.
• Khai thác hải sản quá mức làm suy giảm nguồn lợi.
• Hệ thống cảng biển và logistics chưa đồng bộ, chưa khai thác hết tiềm năng vùng biển.

3. Hiện trạng phát triển và phân bố

Bảng dưới đây cho thấy thế mạnh chính của các địa phương ven biển (theo đơn vị hành chính mới).

• Cảng biển và vận tải: Hải Phòng là trung tâm cảng biển lớn nhất phía Bắc; cảng Lạch Huyện là cảng nước sâu, tiếp nhận được tàu cỡ lớn. Cảng Cái Lân (Quảng Ninh) là cảng tổng hợp lớn phục vụ vùng mỏ và công nghiệp.
• Thủy sản: sản lượng khai thác và nuôi trồng tăng; nuôi trồng phát triển ở các bãi triều, cửa sông ven biển; chế biến thủy sản phát triển ở Hải Phòng, Quảng Ninh và các địa phương ven biển.
• Du lịch biển: vịnh Hạ Long (Di sản thiên nhiên thế giới, năm 1994), Cát Bà, Đồ Sơn (Hải Phòng), Trà Cổ (Quảng Ninh) là các trung tâm du lịch biển – đảo lớn.

4. Định hướng phát triển

1. 1.
   Phát triển kinh tế biển xanh, bền vững: gắn tăng trưởng với bảo vệ môi trường và sinh kế của người dân ven biển.
2. 2.
   Hoàn thiện hệ thống cảng biển và logistics: nâng cấp cảng, kết nối cảng biển với đường bộ, đường sắt, phát triển dịch vụ hậu cần.
3. 3.
   Chuyển đổi ngành thủy sản theo hướng chế biến sâu, tăng giá trị: khai thác có chọn lọc, nuôi trồng an toàn, giảm tổn thất sau thu hoạch.
4. 4.
   Phát triển du lịch biển – đảo chất lượng cao, gắn với bảo tồn thiên nhiên và văn hoá địa phương.
5. 5.
   Khai thác năng lượng biển tái tạo (gió, thủy triều, sóng) phù hợp với điều kiện từng vùng.
6. 6.
   Tăng cường bảo vệ môi trường biển, phòng chống thiên tai, nâng cao nhận thức cộng đồng về phát triển bền vững.

5. Câu hỏi ôn tập và kĩ năng đọc số liệu