1. Bối cảnh lịch sử
Từ nửa cuối thế kỷ XIX, đất nước rơi vào ách đô hộ của thực dân Pháp. Nhiều phong trào yêu nước và các khuynh hướng cứu nước nổi lên liên tiếp nhưng vẫn chưa tìm ra con đường đúng đắn. Sự nghiệp giải phóng dân tộc đòi hỏi một lãnh tụ vĩ đại, có tầm nhìn chiến lược, biết kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.
Anh hùng giải phóng dân tộc là người có công lao to lớn, lãnh đạo nhân dân đấu tranh giành và giữ vững độc lập dân tộc, đưa đồng bào thoát khỏi ách đô hộ, xâm lược, hướng tới một tương lai phồn vinh, hạnh phúc cho đất nước.
2. Quá trình tìm đường cứu nước (1911-1941)
- 5-6-1911: Nguyễn Tất Thành rời bến cảng Nhà Rồng sang Pháp, bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước qua nhiều nước ở châu Âu, châu Phi, châu Mỹ.
- 6-1919: Thay mặt những người Việt Nam yêu nước tại Pháp, gửi bản Yêu sách của nhân dân An Nam tới Hội nghị Véc-xai, đòi các quyền tự do, dân chủ và quyền bình đẳng cho nhân dân An Nam.
- 1920: Tháng 7, đọc Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lê-nin, tìm thấy con đường cứu nước; tháng 12, tại Đại hội Tua, bỏ phiếu tán thành gia nhập Quốc tế thứ ba (Quốc tế Cộng sản), tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp.
- 1921 – 1924: Tham gia sáng lập Hội Liên hiệp thuộc địa (1921) ở Pa-ri, ra báo Người cùng khổ (1922); viết Bản án chế độ thực dân Pháp (xuất bản năm 1925); năm 1923 sang Liên Xô.
- 1925 – 1927: Thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên ở Quảng Châu (Trung Quốc), mở các lớp huấn luyện cán bộ; các bài giảng được in thành sách Đường Kách mệnh (1927).
- 1930: Chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản tại Cửu Long (Hương Cảng, Trung Quốc), thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3-2-1930); soạn thảo Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt – Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng.
- 1941: Ngày 28-1, về nước, ở Pác Bó (Cao Bằng) trực tiếp lãnh đạo cách mạng; tháng 5, chủ trì Hội nghị Trung ương 8, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, quyết định thành lập Việt Nam Độc lập Đồng minh (Việt Minh) (19-5-1941).
3. Vai trò anh hùng giải phóng dân tộc trong công cuộc cứu nước
3.1 Từ Cách mạng tháng Tám đến thống nhất đất nước
- 1945: Lãnh đạo Tổng khởi nghĩa tháng Tám giành chính quyền; ngày 2-9-1945 đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
- 1945–1954: Cùng Trung ương Đảng lãnh đạo xây dựng, bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ; ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (19-12-1946) và lãnh đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đến thắng lợi với chiến thắng Điện Biên Phủ (7-5-1954) và Hiệp định Giơ-ne-vơ.
- 1954–1969: Lãnh đạo miền Bắc tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa, xây dựng hậu phương vững mạnh; lãnh đạo miền Nam đấu tranh giải phóng dân tộc, hướng tới thống nhất non sông.
- 1969: Người qua đời (2-9-1969), để lại Di chúc thiêng liêng cùng tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh.
3.2 Những dấu ấn của một lãnh tụ giải phóng dân tộc
- Tìm ra con đường cứu nước đúng đắn: giải phóng dân tộc gắn liền với giải phóng giai cấp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân.
- Là người sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam – lực lượng lãnh đạo cách mạng; cùng Đảng xác định đường lối, chủ trương phù hợp từng giai đoạn.
- Tập hợp mọi lực lượng yêu nước thành mặt trận chung (Việt Minh), lôi kéo đông đảo quần chúng tham gia cách mạng.
- Lãnh đạo các cuộc kháng chiến, đưa chiến tranh nhân dân Việt Nam đi đến thắng lợi trước kẻ thù xâm lược hùng mạnh.
Hồ Chí Minh không chỉ là anh hùng giải phóng dân tộc mà còn là nhà văn hóa kiệt xuất (UNESCO tôn vinh năm 1987). Tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người là di sản quý giá, soi đường cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
4. Câu hỏi ôn tập
Từ năm 1911 đến 1941, Hồ Chí Minh đã trải qua những chặng đường nào để tìm ra con đường cứu nước cho dân tộc?
Gợi ý trả lời
- 1911: ra đi tìm đường cứu nước ở nhiều nước.
- 1919: gửi Yêu sách của nhân dân An Nam tại Hội nghị Véc-xai.
- 1920: tiếp nhận chủ nghĩa Mác-Lênin.
- 1930: thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
- 1941: về nước lãnh đạo cách mạng, thành lập Việt Minh.
Vì sao Hồ Chí Minh được xem là anh hùng giải phóng dân tộc của Việt Nam?
Gợi ý trả lời
Vì Người tìm ra con đường cứu nước đúng đắn, lãnh đạo Tổng khởi nghĩa tháng Tám thành công, lãnh đạo kháng chiến chống Pháp đến cùng, đặt nền móng cho sự nghiệp thống nhất đất nước; đồng thời để lại tư tưởng và đạo đức soi đường cho các thế hệ sau.