Bài 5. Thực hành chia sẻ tài nguyên trên mạng – Tóm tắt Tin học 12

1. Khái niệm chung

Định nghĩa

Chia sẻ tài nguyên trên mạng là việc công bố một tài nguyên của máy tính này để các máy tính khác trong cùng mạng cục bộ có thể truy cập và sử dụng. Tài nguyên thường được chia sẻ gồm thư mục, tập tin, ổ đĩa và máy in.

Máy nắm giữ tài nguyên được gọi là máy chia sẻ (máy chủ trong ngữ cảnh này); máy được phép truy cập gọi là máy khách.

Mỗi tài nguyên chia sẻ được gọi bằng đường dẫn UNC (Universal Naming Convention), có dạng:

\\ten-may\ten-tai-nguyen-duoc-chia-se

Ví dụ đường dẫn đến thư mục DuLieuChung trên máy có tên PC01 là:

\\PC01\DuLieuChung

2. Chuẩn bị trước khi chia sẻ

Các bước bật môi trường chia sẻ

1.
Kết nối các máy tính vào cùng một mạng cục bộ (cùng switch, router hoặc cùng mạng Wi-Fi).
2.
Đặt chế độ mạng ở trạng thái Private (Riêng tư) thay vì Public (Công cộng).
3.
Mở Network and Sharing Center qua Control Panel, chọn Change advanced sharing settings.
4.
Ở hồ sơ Private, chọn Turn on network discovery và Turn on file and printer sharing.
5.
Nếu cần người khác truy cập không cần mật khẩu, có thể chọn Turn off password protected sharing. Nếu giữ bật, người dùng trên máy khách phải nhập đúng tài khoản và mật khẩu của máy chia sẻ.
6.
Kiểm tra tên máy và địa chỉ IP của máy chia sẻ. Có thể mở Command Prompt và gõ hostname hoặc ipconfig để xem thông tin.

3. Chia sẻ thư mục và tập tin

Các bước chia sẻ thư mục

1.
Chuột phải vào thư mục cần chia sẻ, chọn Properties.
2.
Chuyển sang thẻ Sharing.
3.
Nhấn Share để mở hộp thoại chia sẻ.
4.
Trong ô chọn người dùng, chọn Everyone (Mọi người) rồi nhấn Add.
5.
Ở cột Permission Level, chọn Read (chỉ đọc) hoặc Read/Write (đọc và ghi).
6.
Nhấn Share, chờ Windows ghi nhận rồi nhấn Done. Nếu cần đặt quyền chi tiết hơn, dùng nút Advanced Sharing trong thẻ Sharing.

3.1 Truy cập thư mục đã chia sẻ từ máy khách

1.
Mở File Explorer trên máy khách.
2.
Gõ trực tiếp đường dẫn UNC vào thanh địa chỉ, ví dụ:
```
\\PC01\DuLieuChung
```
3.
Hoặc mở mục Network rồi chọn tên máy đang được chia sẻ để xem danh sách thư mục.
4.
Nếu được cấp quyền Read/Write, máy khách có thể thêm, đổi tên hoặc xóa tập tin trong thư mục chia sẻ.

3.2 Ánh xạ ổ đĩa mạng

Để mỗi lần truy cập không phải gõ đường dẫn dài, ta ánh xạ thư mục chia sẻ vào một ổ đĩa ảo, ví dụ Z:.

Các bước ánh xạ ổ đĩa mạng

1.
Mở This PC trong File Explorer.
2.
Chọn Map network drive.
3.
Chọn kí tự ổ đĩa, ví dụ Z:.
4.
Nhập đường dẫn UNC của thư mục chia sẻ:
```
\\PC01\DuLieuChung
```
5.
Đánh dấu Reconnect at sign-in nếu muốn ổ đĩa tự động kết nối lại sau khi khởi động.
6.
Nhấn Finish; nhập tài khoản và mật khẩu nếu được yêu cầu.

4. Chia sẻ máy in

Các bước trên máy cắm máy in

1.
Cắm máy in, cài đặt trình điều khiển và in thử trước khi chia sẻ.
2.
Mở Devices and Printers hoặc Printers & scanners.
3.
Chuột phải vào máy in cần chia sẻ, chọn Printer properties.
4.
Chuyển sang thẻ Sharing.
5.
Chọn Share this printer, đặt tên chia sẻ gọn, không chứa kí hiệu lạ, ví dụ MayInPhongBan.
6.
Nhấn OK để lưu.

Các bước trên máy khách

1.
Mở cài đặt máy in, chọn Add a printer or scanner.
2.
Nếu không thấy máy in, chọn The printer that I want isn't listed.
3.
Chọn Select a shared printer by name rồi nhập đường dẫn UNC:
```
\\PC01\MayInPhongBan
```
4.
Hoặc dùng Browse để tìm máy in trong mục Network.
5.
Cài trình điều khiển khi được hỏi, rồi hoàn tất.
6.
Có thể chọn máy in làm Set as default nếu dùng thường xuyên.

5. Lưu ý và lỗi hay gặp

Về quyền truy cập

Read: chỉ xem, mở, sao chép tập tin.
Read/Write: xem, sao chép, thêm, sửa, xóa tập tin.
Khi dùng chia sẻ nâng cao, cần kiểm tra cả thẻ Security của thư mục. Quyền bị giới hạn bởi thiết lập chặt hơn giữa quyền chia sẻ và quyền bảo mật NTFS.

Mức quyền thường dùng	Người dùng có thể làm gì
Read	Xem, mở, sao chép tập tin.
Read/Write	Xem, sao chép, thêm, sửa, xóa tập tin.

Các lỗi thường gặp

Không thấy máy khác trong Network: có thể chưa bật network discovery, đang dùng hồ sơ Public, hoặc tường lửa chặn chia sẻ.
Không truy cập được bằng đường dẫn UNC: kiểm tra tên máy, địa chỉ IP, tên thư mục chia sẻ; dùng đúng dấu gạch chéo ngược ( $\backslash$ ) trong đường dẫn.
Bị hỏi tài khoản và mật khẩu liên tục: do password protected sharing đang bật. Hãy nhập đúng tài khoản cục bộ của máy chia sẻ hoặc tắt chế độ này trong bài thực hành.
Truy cập được nhưng không sửa được nội dung: quyền đặt là Read; cần đổi sang Read/Write.
Ổ đĩa mạng biến mất sau khởi động: chưa chọn Reconnect at sign-in.

6. Câu hỏi ôn tập

Câu hỏi 1 (Tự luyện)

1.
Viết đường dẫn UNC đến thư mục TaiLieu trên máy có tên GV01.
2.
Trên Windows, thư mục được chia sẻ tại thẻ nào trong hộp thoại thuộc tính thư mục?
3.
Phân biệt quyền Read và quyền Read/Write.
4.
An đã ánh xạ thư mục chia sẻ vào ổ đĩa Z:. Trên máy của An, thư mục đó sẽ xuất hiện ở đâu?
5.
Nêu hai nguyên nhân khiến máy khách không truy cập được thư mục đã chia sẻ.
6.
Trình bày hai bước chính để chia sẻ một máy in trong mạng cục bộ.

Gợi ý trả lời

Câu 1: $\backslash\backslash$ GV01 $\backslash$ TaiLieu (hai dấu gạch chéo ngược, tên máy, một dấu gạch chéo ngược, tên thư mục).
Câu 2: thẻ Sharing trong cửa sổ Properties của thư mục.
Câu 3: Read chỉ cho xem và sao chép; Read/Write còn cho thêm, sửa, xóa.
Câu 4: xuất hiện trong This PC như một ổ đĩa mạng.
Câu 5: sai đường dẫn UNC, chưa bật network discovery, tường lửa chặn, hoặc không đủ quyền truy cập.
Câu 6: chọn Share this printer trong thẻ Sharing của máy in; sau đó từ máy khách thêm máy in theo đường dẫn UNC hoặc duyệt mục Network.

Nhớ nhanh