1. Khái niệm và phân loại đường truyền mạng
Đường truyền mạng là môi trường vật lý dùng để truyền dẫn tín hiệu chứa dữ liệu giữa các thiết bị đầu cuối trong hệ thống mạng máy tính.
Tùy theo hình thức truyền dẫn tín hiệu, đường truyền được chia thành hai nhóm chính:
- Dây dẫn (guided media): tín hiệu đi theo một vật chất dẫn cụ thể, ví dụ cáp xoắn đôi, cáp đồng trục, cáp quang.
- Không dây (unguided media): tín hiệu truyền trong không gian qua sóng điện từ, ví dụ sóng radio, vi sóng, hồng ngoại, sóng vệ tinh.
Một khái niệm đi kèm khi nói về đường truyền là băng thông: đó là lượng dữ liệu lớn nhất có thể truyền qua đường truyền trong một giây, đo bằng bit trên giây, đơn vị thường dùng là Mb/s hoặc Gb/s.
| Đặc điểm và ứng dụng điển hình của một số loại đường truyền | ||
|---|---|---|
| Loại đường truyền | Tín hiệu truyền | Đặc điểm và ứng dụng điển hình |
| Cáp xoắn đôi | Điện | Giá thấp, lắp đặt, tháo lắp dễ; mỗi đoạn tối đa khoảng 100 m; dùng nối máy tính vào switch trong mạng nội bộ. |
| Cáp đồng trục | Điện | Có lõi đồng, vỏ bọc kim loại chống nhiễu tốt hơn dây xoắn; dùng trong truyền hình cáp và một số mạng cổ điển. |
| Cáp quang | Ánh sáng | Chống nhiễu mạnh, băng thông lớn, truyền được khoảng cách xa; dùng làm “xương sống” cho Internet và liên kết giữa các toà nhà. |
| Sóng vô tuyến | Sóng điện từ | Không cần vật dẫn, bố trí linh hoạt; phù hợp thiết bị di động như Wi-Fi, kết nối vệ tinh. |
2. Cách chọn đường truyền phù hợp
- 1.Xác định nhu cầu sử dụng (truyền file, xem video, học trực tuyến, điều khiển từ xa...) để suy ra yêu cầu về băng thông.
- 2.Đo khoảng cách tối đa giữa các thiết bị cần nối mạng.
- 3.Quan sát môi trường lắp đặt: có vật cản, thiết bị điện lớn, độ ẩm cao hay không.
- 4.Đối chiếu chi phí, khả năng bảo trì và mức độ ổn định cần thiết của từng loại cáp.
- 5.
Kết luận:
- Cần ổn định, ít nhiễu, băng thông cao và đường đi cố định thì ưu tiên dây dẫn.
- Cần di chuyển tự do hoặc vật cản làm cáp bất tiện thì cân nhắc không dây.
3. Ứng dụng: triển khai đường truyền cho mô hình mạng
Một trường THPT lắp mạng cục bộ cho phòng máy 40 máy tính tại cùng một phòng, đồng thời cần nối phòng máy với phòng mạng trung tâm ở toà nhà khác và phủ sóng mạng cho thư viện, sân trường. Hãy chọn đường truyền thích hợp cho từng phần.
Lời giải · 2 bước
Ta xét từng đoạn mạng:
- Từ mỗi máy trạm đến switch phòng máy: 40 máy cố định, khoảng cách xấp xỉ dưới 100 m, cần tốc độ ổn định. Chọn cáp xoắn đôi chuẩn Cat 6 (hoặc cao hơn) nối vào switch, vì giá hợp lý, lắp đặt nhanh, đáp ứng nhu cầu truyền dữ liệu, học trực tuyến.
- Từ phòng máy về phòng mạng trung tâm: khoảng cách xa, có thể đi qua nhiều khu vực có nhiễu. Chọn cáp quang để đảm bảo băng thông lớn và chống nhiễu.
- Khu vực thư viện, sân trường: người dùng cần di động, đổi vị trí liên tục. Bố trí thêm điểm truy cập Wi-Fi (sóng vô tuyến) sẽ phù hợp hơn đấu dây.
Bước 2
Như vậy, trong thực tế một hệ thống mạng thường kết hợp nhiều loại đường truyền, chứ ít dùng một loại duy nhất cho toàn bộ.
4. Lưu ý và lỗi thường gặp
- Cáp xoắn đôi có giới hạn chiều dài khoảng 100 m cho một đoạn; nếu đi xa hơn thì phải mở rộng bằng switch, repeater hoặc đổi sang cáp quang.
- Không nên đi dây mạng song song hoặc bó chung với dây điện lực lớn vì dễ bị nhiễu, gây mất gói tin.
- Cáp quang tuy tốt nhưng giá thành cao, hàn nối khó; khi hỏng cần thiết bị chuyên dụng nên khó tự sửa.
- Sóng vô tuyến chịu ảnh hưởng của tường, sàn bê tông, thời tiết; khi thiết kế không nên chỉ dựa vào “phủ sóng lý thuyết”.
- Chỗ cắm và đầu giắc cũng là mắt xích quan trọng: đầu bấm kém chất lượng sẽ làm giảm tốc độ dù cáp đắt tiền.
5. Câu hỏi ôn tập
Phân biệt đường truyền dây dẫn và không dây. Nêu hai ưu điểm và hai nhược điểm của mỗi nhóm.
Gợi ý trả lời
Dây dẫn: ưu điểm là ổn định, ít bị nhiễu; nhược điểm là khó di chuyển, cần vật liệu và đường đi riêng. Không dây: ưu điểm là linh hoạt, lắp đặt nhanh; nhược điểm là dễ bị vật cản và nhiễu.
Một văn phòng chỉ khoảng 30 m giữa các máy tính, yêu cầu truyền dữ liệu nhanh và ổn định. Loại đường truyền nào phù hợp nhất?
Gợi ý trả lời
Cáp xoắn đôi Cat 6 là hợp lý vì nằm trong giới hạn 100 m, giá thấp, tốc độ đáp ứng tốt nhu cầu văn phòng.
Khi nào trong mạng cục bộ ta cần bổ sung điểm truy cập Wi-Fi dù đã có đủ cáp xoắn đôi?
Gợi ý trả lời
Khi có người dùng cần di chuyển liên tục như sân chơi, hành lang, thư viện hoặc khu vực không thể kéo dây tới.
Hãy kể các thiết bị và đường truyền cần thiết để kết nối Internet cho một phòng máy từ nhà cung cấp dịch vụ.
Gợi ý trả lời
Cần: đường truyền Internet (thường là cáp quang), router, switch, cáp xoắn đôi nối máy tính; nếu phải đi xa hoặc nhiều phòng thì dùng thêm cáp quang.